Czy Dąbrowska odwiedzała Paderewskiego w Rozprzy?

W tym roku Rozprza obchodzi swoje 950-lecie. Z tej okazji władze samorządowe przygotowały wiele atrakcji. Mnie najbardziej zainteresował piękny album zatytułowany „Rozprza 950 lat historii”.

Książka robi bardzo pozytywne wrażenie. Duży format A-4, twarda okładka, druk kolorowy, wysokiej jakości papier, w sumie otrzymaliśmy ponad 50 stron z wieloma fotografiami archiwalnymi i współczesnymi. Autorami zamieszczonych tekstów są: Danuta Kacperczyk, Przemysław J. Łaski oraz Michał Tokarski.

Treść podzielono na następujące rozdziały: „Historia Rozprzy”, „Galeria zdjęć z obchodów 900-lecia Rozprzy”, „Gmina obecnie”, „Rozprza dawniej i dziś”, „Ciekawe miejsca w gminie Rozprza”, a na koniec otrzymaliśmy jeszcze „Wykaz organizacji pozarządowych działających ba terenie Gminy Rozprza”.

Pierwszy rozdział, przedstawiający historię miejscowości, jest najobszerniejszy. Opisuje on najdawniejsze dzieje Rozprzy, sięgające czasów przedchrześcijańskich. Tutaj nad Luciążą istniało grodzisko o kształcie kolistym, otoczone wałem ziemnym o szerokości około 8 metrów. Dostępu broniła fosa szerokości 12 m. Budowla położona na niewielkim pagórku miała średnicę 40 m.

W X wieku Rozprza była silnym i bogatym grodem. Istniała tu kasztelania. Jednak na początku XIV wieku gród zaczął tracić znaczenie na rzecz pobliskiego Piotrkowa. Później było już różnie.

Bardzo interesujący jest wątek dotyczący czasów konfederacji barskiej. Okazało się, że właśnie stąd pochodził Józef Zaremba, przywódca konfederatów w Wielkopolsce, właściciel majątków w Rozprzy i pobliskich Kisielach. Obok Kazimierza Pułaskiego stanowił jedną z najważniejszych postaci konfederacji.

Wydaje się, że zbyt marginalnie potraktowano także rozprzanina Józefa Pawlikowskiego, adiutanta Tadeusza Kościuszki. Poświęcono mu zaledwie jedno zdanie.

Rozprza-album-2
Kliknij, aby powiększyć.

Nie wiedziałem, że w latach 1888-1895 100-hektarowy majątek Rozprza należał do słynnego Ignacy Jana Paderewskiego. Zaskoczyło mnie też następujące zdanie dotyczące znanej pisarki: „Maria Dąbrowska była częstym gościem Ignacego Paderewskiego”, ale przecież w 1895 roku, w czasie gdy słynny pianista rzekomo opuszczał Rozprzę, ona miała niespełna 6 lat!

Początkowe lata I wojny światowej, to również wyjątkowy okres w dziejach Rozprzy. Gdy Piotrków stał się centrum werbunkowym Legionów Polskich, to właśnie tutaj najwięcej rekrutów znalazło zakwaterowanie i tutaj stworzono najlepsze warunki do ćwiczeń wojskowych.

W tym wątku wyraźnie daje się odczuć ubogość bibliografii. Autor zupełnie pominął informacje zawarte w prasie z tamtego okresu. Z tego powodu brakuje wielu ciekawych faktów, czy ważnych postaci, jak np. Andrzeja Galicy (twórcę wojsk podhalańskich, późniejszego generała i senatora, który zamieszkał później w pobliskich Piwakach).

Ciekawie zostały opisane wydarzenia mające miejsce w dniach 3-4 września 1939. Wtedy na przedpolach Rozprzy polscy żołnierze stawili bohaterski opór jednostkom pancernym Wehrmachtu.

Niestety, fatalnie jest opisany okres okupacji. Nie ma słowa o Armii Krajowej, a przecież Obwód Rozprza był najsprawniej funkcjonującym Obwodem w całym Okręgu AK Łódź. Pominięcie tak ważnych, barwnych i zasłużonych postaci jak Andrzej Kulasek „Pogan”, czy Antoni Kowalczyk „Wilczek”, jest rażącym błędem.

Z Rozprzą związanych jest dwóch wybitnych metropolitów lubelskich – ks. bp Marian Fulman, który pełnił tu posługę kapłańską w 1906 roku, oraz abp Józef Życiński, który urodził się w pobliskiej Nowej Wsi. O pierwszym nie ma słowa, a o drugim napisano niewiele.

W sumie jednak trzeba wyrazić słowa uznania dla władz gminy Rozprza na czele z wójtem Januszem Jędrzejczykiem za stworzenie wydawnictwa, które w przystępny sposób przybliża historię. Album z pewnością spowoduje, że wiele osób bliżej zainteresuje się historią Rozprzy i okolic. A wtedy książka wydana na kolejny jubileusz będzie szerzej i dokładniej przedstawiać temat.

Album „Rozprza 950 lat historii” współfinansowany został ze środków Unii Europejskiej.  Jest publikacją bezpłatną, więc miłośnicy historii mogą zgłaszać się do Urzędu Gminy po ciekawe wydawnictwo.

→ Paweł Reising

31.07.2015

• reprodukcje: GazetaTRYBUNALSKA.pl

Paweł Reising (ur. 1966 r. w Piotrkowie Trybunalskim) – niezależny dziennikarz, nauczyciel, absolwent UW i UJK. Redaktor i wydawca czasopisma „KurieR-Kultura i Rzeczywistość”. Autor książek: „Opowieści generała „Bończy” oraz „Huragan” z oddziału „Wichra” (współautor W. Pietraszczyk). Honorowy żołnierz 25 pp AK.

 

 

1
0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.